İngilizcede “trance” olarak geçen bu kavramı, Türkçede “dalınç”; eski Türkçede ise “istiğrak” (gark olma, içe gömülme) kavramıyla ele alabiliriz. Birbirinden çok farklı trans türleri ve trans seviyelerinin olduğunu söyleyebiliriz. Hipnotik transta bu türlerden biridir. Transa genel olarak farklı ve özel bir zihin durumu denebilir. Bu içe dönük ve dışarıya izole olmuş (mental absorbsiyon) zihin durumunda duygusal uyaranlar bizim için oldukça etkilidir.
Bir dervişin, semazenin hal dili transvaridir. Tasavvufta vecd hali olarak tanımlanan manevi haz hali fiziksel dünyadan izolasyonun ve manevi duyuşların yoğun olduğu andır. Aynı şekilde meditasyon, yoga gibi uygulamalarda da kişi tekniğe özgü farklı zihinsel durumlar oluşturur.
Hipnotik trans nedir?
Hipnotik trans, hipnoz uygulaması sırasında dikkatin belirli bir deneyime yöneldiği ve kişinin telkinlere yanıtının değişebildiği durum için kullanılan bir terimdir. Hipnoz alanındaki APA Bölüm 30 tanımı; odaklanmış dikkat, çevresel farkındalıkta azalma ve telkine yanıt kapasitesini vurgular. Deneyim kişiden kişiye değişir; gevşeme sık görülebilir, ancak tek başına hipnozun zorunlu ölçütü değildir.
Beyin dalgalarında betadan alfaya, ardından tetaya geçişi hipnotik transın kesin tanımı veya derinlik ölçüsü olarak sunmak doğru değildir. EEG çalışmalarının bulguları farklılık gösterir; teta aktivitesindeki artışın hipnoza özgü güvenilir bir işaret olduğu gösterilmiş değildir.
Hipnozun trans durumuyla sınır olmadığını da ekleyelim. Uyanık hipnoz ya da telkine dayalı hipnoz durumları transın dışında da hipnozun mümkün olduğunu gösterir. Bu alanlarda telkin trans olmadan çalışır.
Trans hipnozu, hipnozun ele alındığı geniş bir alandır. Terapi yaklaşımları ya da tıbbi yaklaşımlar için bu alanı kullanırız.
Sık sorulan sorular
Trans hâli uyku mudur?
Hayır. Hipnotik trans uyku ile aynı şey değildir. Kişi uygulama sırasında söylenenleri duyabilir ve deneyimini aktarabilir.
Transa girmek için tamamen gevşemek gerekir mi?
Hayır. Gevşeme bazı uygulamalarda yardımcı olabilir; hipnozun temel tanımı yalnızca gevşemeye veya belirli bir EEG dalgasına dayanmaz.
Hipnotik trans herkeste aynı mı yaşanır?
Hayır. Dikkat, imgeleme ve telkine verilen yanıt kişiye ve uygulamanın bağlamına göre değişebilir.