Blog

Bilinç, bilinçaltı zihnin giriş kapısı, başka bir benzetme ile bir nevi filtresi gibidir diyebiliriz. Bilinçaltı yapı bilinçli zihinden (kritik eden, sorgulayan) geçenleri sorgulamaz, eleştirmez, muhakeme etmez sadece kabul gösterir. Yani bir fikir bilinçli zihince kabul gördüğünde, bilinçaltı zihinde de kabul görmüş olur. Bilinçaltı bu kabulü kayıt altına alır ve bu kayda göre çalışır. Bu açıdan otomatik bir yapıya sahiptir.

Bunu şöyle örneklendirelim insanlar yeni, farklı bir durum ya da bir tehlikeyle karşılaştığında bilinçli zihne başvurur. Bu bizi daha yavaş yapar, yeni durumla karşılaşma anında otomatik bir uygulama çıkamaz çünkü içeride bilinçaltı zihinde bu yeni durumla ilgili bir kayıt yoktur.

Bunu da örnekleyelim. Hatırlayın araba kullanmayı öğrenirkenki durumunuzu, ya da bisiklet kullanmayı öğrenirken deneyimlediklerinizi. İlk anlarda otomatik pilot oluşana değin bilinçli zihninizle işi üstlendiniz. Öğrenme, kavrama sürecinden sonra artık bilinçli zihin devrede değildir, otomatik olarak kullanırsınız arabayı ya da bisikleti. Tıpkı merdiven inip çıkmak gibi nasıl inip çıktığınızı düşünmezsiniz bile.

Bir işte ustalaşmak tam da bu eksende bir yere oturuyor öyle değil mi? Yani bol tekrarın olduğu bir aktivitede, eylemde bilinçli çaba neredeyse yok. Orada sadece akış var.

Diğer yandan kendinizi yapmaktan alıkoyamadığınız, mantıklı ya da mantıksız olduğu halde “elimde değil” dediğiniz alanlar var mı? Alışkanlıklar, tutkular, takıntılar, fobiler, bağlanmalar, sabit inanç ve düşünceler…bu ve benzeri alanlar bilinçaltı zihnin hüküm sürüdüğü alanlardır.

Bilinçli zihnin, kendisini büyük oranda oluşturduğu 9- 11 yaşına kadar, otorite figürlerinden aldığı sözlü-sözsüz her telkin, karşılaşılan, tekrar eden olay ya da olaylar bilinçaltı zihinin kayıtları arasında yerini alır. Çocukluk yaşantılarının kişiliğimizde ki derin etkilerini bu bağlamda ele alabiliriz. Kritik fakülteyi aşan her bilgi (bir çoğu bir duyguyla birlikte) bilinçaltı zihnin malzemesi olur. Bilinçli zihin oluştuktan sonra içerideki kayıtlara göre çalışır.

Hipnozda Neden Bilinçli Zihin

Bilinçli zihin, eleştirel olmaya, analiz etmeye, sorgulamaya eğilimlidir. Bu durum kişide yer yer kaçınmaya, kararsızlığa, çekingenliğe, harekete geçememeye yol açabilir. Bu nedenle hipnotize olan bir kişi, bilincin tüm bu baskılarının dışına çıkmış olur. Böylece bilinçaltı zihin telkine/değişime açık hale gelmiş olur.

Yunan mitolojisinde uyku tanrısı olarak anılan “Hypnos” mitinden esinlenen Dr. Braid bu transik duruma Hipnoz adını verdi (1841). Yunan mitolojisinde Uyku Tanrısı Hypnos Gece’nin oğlu, Ölüm Tanrısının (Thanatos) ise kardeşidir. Hypnos’un oğlu Rüyalar Tanrısı Morpheus’tur.

Hipnozun bilimsel tarihi ise 18. Yüzyılın sonlarına dayanır ve Avusturyalı hekim F. Mesmer ile başlar. Mesmer “canlı manyetizm” adını verdiği hipnozu ruhsal sorunları olan kişilerde kullandı. Mıknatıslarla, manyetik paslarla gerçekleştirdiği tedaviler döneminde çok tartışıldı ve konuşuldu. Mesmer’in manyetizma olgusu 19. Yüzyılın ortalarında İskoç hekim Dr. J. Braid tarafından incelenip hipnoz adini aldı.

Dr. J. Braid bu trans haline Yunan mitolojisinde geçen “uyku tanrısı” Hypnos’tan esinlenerek, hipnoz adini verdi. 1880’lerde Fransa’ da ki tıp çevreleri bu süreci bilimsel toplantılarda ele aldılar. Bu toplantılardan sonra genel görüş, hipnozun fiziksel güçlerle ya da fizyolojik süreçlerle ilgili olmadığını daha çok telkine verilen tepkiler olarak ortaya çıktığı görüşü benimsendi. Mıknatıs ve benzeri fiziksel etkilerin telkinden kaynaklandığı anlaşıldı.

Aynı yıllarda Fransa’da bulunan S. Freud tedaviye destek amaçlı hipnozu kullanıyordu. Nevrotik hastalarda bastırılmış hatıraları, yaşantıları anımsamaları noktasında da hipnozu kullandı. Fakat bazı hastaların zor hipnotize edilmeleri sebebiyle serbest çağrışımı yeğledi. Bu konuda Prof. Dr. Turan Cengiz’in Hipnodonti adlı tezinde Freud’un hipnozu tatbikte zorlandığı için onu bıraktığı yönünde bir bilgi vardır.

1.ve 2. Dünya savaşlarında savaş nevrozlarında hipnoz kullanıldı. Fransız P.Janet ile Amerikalı M. Prince savas nevrozlarında tatbik ettikleri hipnozla ortaya çıkan çoğul kişilik olgularını “ruhsal sistemlerin çözülmesi” biçiminde yorumladılar. Rus fizyolog I.Pavlov hipnozu, uyku gibi, beyinde bir yaygın ketlenme sonucu ortaya çıktığını ileri sürdü. ABD’ li klinik psikolog C.Hulk 1933’te hipnozu nicel laboratuar ortamında inceledi ve 1950’ye gelindiğinde ABD ve İngiltere’deki tıp dernekleri hipnozun tıpta kullanımını onayladılar.1958 yılında Amerikan Tıp Birliği ve Amerikan Psikiyatri Birliği hipnozu resmen bir tedavi yöntemi olarak kabul etti. 1961 yılında ise İngiliz Tıp Birliği aynı şekilde hipnozu resmi bir tedavi yöntemi olarak kabul etti.

1970 lerde ”modern hipnoz” olgusu ve kurucusu olarak kabul edilen Dr. Milton Erickson karşımıza çıkıyor. Psikiyatrist Dr. Milton Erickson hipnoterapi uygulamalarında hastayı etkin kılan, kontrolün hastada olduğu, terapistin ise daha edilgen olduğu bir terapi sürecini tanımladı ve uyguladı. Bu yöntem Eriksonian Hipnoterapi olarak literatürde yerini aldı. Bugün dünyanın önde gelen gelişmiş ülkeleri basta olmak üzere birçok ülkede hipnoz resmi olarak kabul görmüş ve uygulanmaktadır.

Ülkemizde de bu alanda dernek ve çalışma grupları aynı zamanda eğitimler veren kuruluşlar oluşmuştur. Türkiye’de hipnozun gelişmesinde önemli bilim adamları yetişmiştir. Dr. Bedri Ruhselman, Dr. Sevil Akay, Dr.Hüsnü İsmet Öztürk, Dr. Recep Doksat, Dr.Celal Tan, Dt.Turan Cengiz, Dr.Ayhan Songar, Dt.Mehmet Ayvacı, Dr.Tahir Özakkas, Dr.Ali Esref Müezzinoglu önde gelen isimler olmuştur.

Genel olarak telkin; kişiler üzerinde etki oluşturmak amacıyla bir duygu ya da düşüncenin aktarımıdır. Bu aktarım sözel olabileceği gibi bunun dışında da etkide bulunan her uyaran aslında bir telkin görevi görür. Bir mimik, jest ya da tavır telkin görevi görür.

Peki telkinin gücü nereden gelmektedir? Telkinin gücü; her düşüncede, tasavvurda bir gerçekleşme potansiyelinin olmasından ileri gelmektedir. Dolayısıyla telkin potansiyel bir enerjidir. Telkinin üzerimizde ki duygusal, düşünsel tesirinin beyinde hem elektriksel hem de biyokimyasal karşılığı vardır. Sevdiğiniz kişinin sizi sevdiğini söylemesi ya da birinin sizi çok sinirlendirmesi sonucunda beyninizde, bedeninizde ne tür biyokimyasal tepkimeler oluşur? Düşünün.

Hipnoz tarihine baktığımızda hipnotik transın uzun zaman tılsımlı, gizemli ve kendisine güç verilmiş kişilerce yapıldığı zannedildi. Fakat durum pekte öyle değildi burada transı oluşturan telkindi.

Ebeveynlerin, tüm otorite figürlerinin (öğretmen, doktor vb..) özellikle kişilerin çocukluk dönemlerinde yönelttikleri telkinler hayat boyu onların kendilerine ilişkin kabullerini, algılarını, iyi ya da kötü yönde belirleyecek güçtedir. Öyle ki telkinin vücutta ki bağışıklık sistemini nasıl harekete geçirdiğini, etkilediğini inceleyen bir bilim dalı, psikonöroimünoloji bilmi vardır. Telkinin gücü bilinçaltı zihinde oluşturduğu güçlü etkiyle sabittir.

 Telkin Tanımları:

• Mesmerizm dönemi teorisyenlerinden Dr.P.C. Jagot hipnotik telkinin tanımını şu şekilde ortaya koyar; ” telkin, bir meyili aşırı hale getirmektir”
• Bir diğer telkin tanımında ise A.Bruchle; “telkin bir düşüncenin bilinçaltından etkisini açığa vurmasıdır” diyerek telkine içerden bir bakış geliştirmiştir. Yani oto telkine işaret etmiştir.
• Hipnozdaki etkileşimli mekanizma; telkin, hayal, trans şeklinde karşımıza çıkar. Tetikleyici unsur burada telkindir.

Hipnotik transın derinliği hipnoz tarihi boyunca tartışma konusu olmuştur. Fakat hipnoz araştırmaları hipnoterapide derinliğin, iyileşmeyle ilgili, doğrudan ve belirleyici bir etkisinin olmadığını net bir şekilde ortaya koymuştur. Derinliğin özellikle tıbbi yaklaşımlarda önem arzettiğini söyleyebiliriz. Derinliğin en belirgin biyo-fizyolojik sonucu beyin dalga frekanslarının aşamalar arasında değişim göstermesidir.

Hipnozun evreleriyle ilgili hipnoz müellifleri hipnotik fenomenleri baz alarak bu aşamaları farklı şekillerde ele almışlardır. Aşağıdaki aşamalar Dr. Celal Tan’ın sınıflandırması olup genel olarak da kabul gören sınıflandırmadır.

1. Hipnodial Evre (letarjik-hafif trans)
2. Orta Trans
3. Derin Trans
4. Çok Derin Trans (Somnanbulustik evre)

Hipnotik zihin durumunu kendi üzerimizde oluşturmayı ve onu “gelişim-ihtiyaç” yönünde kullanmayı öğrenebiliriz. Her hipnoz özünde bir oto hipnozdur. Zihinde yaratılan bir fikirle, düşünceyle bir hastalık yaratılabileceği gibi başka bir fikirle, düşünceyle mevcut hastalık tedavi edilebilmektedir. Bu da bir nevi kendi kendine hipnozdur. Psikosomatik hastalıklar bunun en belirgin kanıtıdır.

Oto Hipnoz Nasıl Öğrenilir?

Otohipnoz, seanslarımızda uygulamalı olarak öğrettiğimiz bir tekniktir ve kişilerin hayatlarında oldukça istifade ettikleri değerli bir araçtır. Trans altında telkin edilerek uygulatılan oto hipnoz (post hipnotik telkine dayalı), telkin edilen ihtiyaç alanı çerçevesinde kullanılır. Diğer bir deyişle oto hipnotik zihin durumu, hangi amaca ilişkilendirilmişse (şartlandırma) o alanda çalışır.